BASINÇLI KAPLARDA TERSİNE MÜHENDİSLİK YAKLAŞIMI

0

Türkiye’de, özellikle eski tesislerde kullanılan basınçlı kapların tasarım veya maximum çalışma değerleri konusunda genelde bilgi ve kayıt yer almamaktadır. İşletme mühendisleri kullandıkları reaktör, ısı değiştirici ve diğer basınçlı kapların sınır değerlerini bilmemekte, dolayısı ile işletme açısından bir risk ortaya çıkarmaktadır.

Yapılan hiçbir kontrol faaliyeti ekipmanın mevcut durumunun maximum ya da minimum çalışma sınırları (basınç ve sıcaklık) hakkında bilgi vermez. Peki böyle bir durumda işletme sahipleri ya da mühendisleri ne yapmalıdır?

İşte bu noktada, tersine mühendislik yaklaşımı dikkate alınabilir. Klasik tanımının dışında, üstte tanımladığım senaryolar için, bazı varsayımlar yapılarak uygulanabilir. Kabaca açıklayacak olursak bir basınçlı kabın sürecini, aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz;

ekran-alintisi

Yıllar önce imalatı yapılmış bir basınçlı kabın, mevcut durumu dikkate alındığında ilgili kontrol ve mühendislik çalışmaları ile sınır değerleri oluşturulan tasarım verileri elde edilebilir. Burada önemli bir varsayım yapmak zorundayız. Ekipmanın imalatının, mühendislik hesaplarını yaptığınız ve dikkate aldığınız standardın tüm imalat ve kontrol şartlarını sağladığını (ekipmanda imalat kaynaklı bir kusur olmadığını) varsayarak bu çalışmaları yapmak zorundayız.

Tersine mühendislik çalışmalarında ilk iş, ekipmanda tüm basınç altında çalışan elemanların boyutsal özelliklerinin (et kalınlıkları, çap, uzunluk vb) ve malzeme kalitelerinin çıkarılmasıdır. Burada istenen tam olarak ekipmanın as built olarak projelendirilmesidir. Bunun için, ekipman 3 boyutlu olarak taranabilir, ya da saha çalışmaları ile 2 boyutlu teknik resmede aktarılabilir.

 

Industrial equipment. X-Ray render

 Bu işlem yapıldıktan sonra herhangi bir basınçlı kap tasarım ve imalat standartı (EN 13445 Serisi, ASME Sec. VIII Div.1, AD 2000,vb) dikkate alınarak, mekanik hesaplamalar ile bir maximum sıcaklık ve basınç eğrisi çıkarılabilir. Hesaplamalar sırasında; ekipmanın kullanım alanı, yılı, korozyon durumu ve malzeme yorulmaları dikkate alınarak, riski düşürmek amaçlı hesaplamalardaki emniyet katsayıları arttırılabilir.

Industrial equipment

Burada hedef, tasarımsal verilere sahip olunmayan bir ekipman için, kontrol ve mühendislik çalışmaları yapılarak, sıcaklık ve basınca bağlı bir sınır belirlenmesidir. Bu sayede, kimliksiz bir basınçlı kabın risk seviyesi, operasyon bazlı hatalarının olma olasılığı azaltılarak düşürülmüş olacaktır.

Soru ve görüşleriniz için;

onder.demircan@aveskon.com

Share.

About Author

Leave A Reply

'