Çimento sanayi, elektrik üretim hedefini aşacak potansiyele sahip

0
Türkiye Kojenerasyon ve Temiz Enerji Teknolojileri Derneği (TÜRKOTED) Başkanı Yavuz Aydın, çimento endüstrisindeki elektrik üretim çalışmalarını Dökme Malzeme Dergisi’ne değerlendirdi. Atık ısıdan ve belediye çöpünden ürettiği elektrikle 900 bin hanenin enerji ihtiyacını karşılamayı hedefleyen sektörün, bu rakamın çok üzerine çıkabileceğini kaydeden Aydın, bunun için makul teşviklerin oluşturulması gerektiğini söyledi. “Bu alanda sağlanacak kazanımların milli ekonomiye doğrudan katkı yapacağı aşikardır.” dedi.
Çöp gazından elektrik üretim faaliyetlerini yakından takip ettiklerini ve desteklediklerini vurgulayan Yavuz Aydın, TÜRKOTED üyeleri arasında çöp gazı tesisi kuran ve işleten şirketlerin bulunduğunu belirtti. Bu konuda umut vaat edici projelerin artacağına inanan Aydın, dikkat çekici bir öneride bulundu: “Yüksek verimli kojenerasyon sistemlerine yönelik Avrupa’daki teşviklerin incelenerek Türk modeli bir uygulamaya geçilmesi, enerji üretiminde verimlilik ve cari açığın azaltılması alanlarında önemli yararlar sağlayacaktır.”

DÖKME MALZEME DERGİSİ / ÖZEL RÖPORTAJ

Türkoted, amblemTürkiye, enerjide dışa bağımlı ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle petrol ve doğalgazda bağımlılık yüzde 90’ların üstüne çıkarken, zaten kısıtlı olan kaynakların verimli kullanımı ülke açısından büyük önem taşıyor. Elektrik üretimi ya da tüketimi sırasında enerjiden en üst seviyede yararlanmanın yolları aranıyor. Teknolojinin imkanlarından sonuna kadar faydalanılmaya çalışılıyor. Söz konusu çabayı sadece devlet kurumları değil sivil toplum örgütleri de veriyor. Bunların başında Türkiye Kojenerasyon ve Temiz Enerji Teknolojileri Derneği (TÜRKOTED) geliyor. Avrupa Kojenerasyon Birliği’nin ulusal üyesi olan dernek, enerji üretiminde verimliliği çalışmalarının merkezine yerleştirirken, ülke ekonomisi için hayati önem taşıyan faaliyetlerde bulunuyor.

Kojenerasyon, kamuoyunun aşina olduğu kavramlardan değil. Isı ve elektriğin birlikte üretimini ifade etmek için kullanılıyor ve sanayide son yıllarda çalışmaların merkezine konuluyor. Kojenerasyon teknolojisi de elektrik üretimi sırasında ortaya çıkan ısının geri kazanılarak üretime dahil edilmesini, böylece enerji verimliliğinin artmasını sağlıyor. Söz konusu teknolojiler, çimento endüstrisi tarafından da yakından takip ediliyor. Ana faaliyeti pişirme ve öğütme prosesi olduğu için ısıl enerji ve elektrik enerjisini yoğun olarak kullanan sektör, atık ısıdan ve belediye çöpünden elektrik üreterek hem kendi ihtiyacını karşılıyor hem de ulusal enerji ağına katkıda bulunuyor.

TÜRKOTED Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Aydın, çimento endüstrisindeki bu gelişmelere büyük önem veriyor. Artan enerji talebinin etkin bir şekilde karşılanabilmesi, ülkenin enerji ithalat faturasının ve cari açığın azaltılabilmesi, çevreye daha az sera gazı salınımı yapılabilmesi için kojenerasyon teknolojilerinin en yaygın şekilde kullanılması gerektiğinin altını çiziyor. Derneğin faaliyetlerinden çimento fabrikalarındaki elektrik üretimine kadar pek çok konuda Dökme Malzeme Dergisi’nin sorularını cevaplayan Aydın’ın tespit ve önerileri şöyle:

KOJENERASYON, VERİMLİLİĞİ YÜZDE 90’A ÇIKARIYOR

– Kojenerasyon Türkiye’de sık duyulan bir kavram değil. Kojenerasyon ve temiz enerji teknolojilerinin öneminden bahseder misiniz? Derneğinizin faaliyetlerini kısaca özetler misiniz?

Kojenerasyon ısı ve elektriğin birlikte üretildiği ‘birleşik üretim’ anlamına gelmektedir. Cogeneration (CombinedGeneration), yani “CombinedHeatand Power”, birleşik ısı ve güç üretimi anlamını ifade etmektedir. Kojenerasyon teknolojisinin konvansiyonel sistemlerden farkı, yakıtın türbin ya da motorlarda yakılması ile sağlanan elektrik enerjisi üretimi sırasında açığa çıkan egzoz sıcaklığı, ayrı bir kazanda değerlendirilerek (ısı, sıcak su, elektrik vb.) eş zamanlı olarak kullanılmakta böylece verim çok yüksek seviyelere çıkarılmaktadır. Endüstriyel tesislerde proses kapsamında ortaya çıkan atık ısının değerlendirilip elektrik ve ısı olarak yeniden kullanıma sunulması da kojenerasyon tanımına girer. Geleneksel üretim sisteminde verim en fazla yüzde 60’lardayken kojenerasyon teknolojisinde verim yüzde 85-90’a ulaşmaktadır. Halen ülkemizde yüzde 90 enerji verimliliği ile çalışan sistemler mevcuttur.

Turkoted

Kojenerasyonda yakıt olarak fosil yakıtlar ya da yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen biyokütle yakıtları kullanılabilmektedir. Bildiğiniz üzere organik maddelerden çeşitli yollarla elde edilen enerji, biyokütle enerjisidir.Tarım atıkları, orman sektörü organik atıkları, hayvansal atıklar veya şehir atık sularının oksijensiz ortamda çürütülerek; çeşitli su bitkileri gibi canlı (biyolojik) kaynaklar yolu ile elde edilen yakıt, Biyogaz olarak adlandırılmaktadır. Biyogaz kojenerasyon sistemlerinde fosil kaynaklara alternatif olarak en çok kullanılan yakıt türüdür. Tercih sebebine değinecek olursak en önemli sebeplerinden biri; atmosfere zararlı gaz salınımını önlemesi yani sera etkisini azaltmasıdır.

TÜRKOTED, KOJENERASYON BİLİNCİNİ ARTIRMAYA ÇALIŞIYOR

Derneğimizin başlıca faaliyetlerini şöyle sıralayabilirim;

  • Enerji üretiminin en verimli yolu olan kojenerasyon sistemlerinin endüstriyel, tarımsal, belediye ve sosyal amaçlı olarak kullanılmasını sağlamak amacıyla her ortamda tanıtım ve girişimlerde bulunmak,
  • Yurt içinde kojenerasyon ve trijenerasyon konusunda konferans, seminer, sempozyum ve çalıştaylar düzenleyip sektör temsilcilerini bir araya getirerek sektördeki bilincin ve farkındalığın artırılmasını sağlamak,
  • Yurtiçi ve yurtdışı enerji konferans, fuar, forum ve çalıştaylarına konuşmacı, panelist veya dinleyici olarak katılıp kojenerasyon ile ilgili bilgi aktarımı ve katılımcılarla bire bir iletişimi gerçekleştirmek,
  • Kamu kuruluşları, üniversiteler,TÜBİTAK, Organize Sanayi Yönetimleri ve sanayi/ticaret odaları ile uygulamalar ve bilimsel çalışmalara teknik destek sağlamak,
  • Özel şirketlerin ve üniversitelerin inovasyon çalışmalarına Yüksek Verimli Enerji üretimi alanında katkıda bulunmak,
  • Başta Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Piyasası Denetleme Kurumu, Enerji İşleri Genel Müdürlüğü ve Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü olmak üzere bakanlık ve diğer kamu kuruluşlarına enerji yasal düzenlemeleri ve mevzuat altyapısı konularında enerji sektörünün görüş ve önerilerini sunmak ve savunmak.

ÇİMENTODA, YILLIK POTANSİYEL 3.5 MİLYAR kWh

– Kojenerasyon ve temiz enerji teknolojilerinin çimento endüstrisindeki yeri ve önemi nedir? Türkiye’de çimento fabrikalarındaki kojenerasyon tesislerinin mevcut durumu hakkında bilgi verir misiniz? Bu tesisleri yeterli görüyor musunuz?

Çimento üretimindeki ana faaliyetlerin, pişirme ve öğütme prosesi olması nedeniyle ısıl enerji ve elektrik enerjisi yoğun olarak kullanılmaktadır. Çimento üretimini oluşturan maliyet bileşenleri analiz edildiğinde, yakıt ve elektrik enerjisi maliyetlerinin toplam maliyet içindeki payının yüzde 60-70 aralığında olduğu görülmektedir.

Üretim aşamasının ana faaliyeti olan klinker üretimi aşamasında pişirme prosesi sonucu ortaya çıkan atık ısı, bazı öğütme proseslerinde kullanıldıktan sonra baca gazları vasıtasıyla dış ortama deşarj edilmektedir.

Atık ısı geri kazanım uygulamaları ile atmosfere deşarj edilen atık ısı kullanılarak elektrik enerjisi üretimi mümkün olmaktadır.

Çimento fabrikalarının kapasitelerini yüzde 90 oranında kullandıkları düşünüldüğünde fabrikaların enerji verimliliği şartlarına bağlı olarak, kojenerasyon esasında teknoloji olan Atık Isı Geri Kazanım sistemi elektrik üretimi 30 kw/ton. klinker ile 45 kw/ton.klinker arasındadır.

Çimento fabrikalarındaki atık ısıdan yararlanan kojenerasyon tesislerinde 2014-2016 döneminde 44 MW artış gerçekleşmiştir… Ancak, bu artış yeterli değildir.  Bu sektördeki atık ısı enerjisinden kurulacak yeni santral potansiyelinin 120 MW olduğu değerlendirilmektedir. Ülkemizdeki tüm çimento fabrikaları düşünüldüğünde atık ısıdan yıllık elektrik üretim potansiyeli 3,5 Milyar kilowatsaati rahatlıkla aşacak durumdadır.

ULUSAL ENERJİ AĞINA GERİ KAZANDIRILAN ELEKTRİK

– Çimento endüstrisinin, atık ısıdan elektrik üretim faaliyetlerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Halen bu yolla 400 bin hanenin elektriğini karşılayan sektör, rakamı 900 bine çıkarmayı hedefliyor. Bu mümkün mü? Bu konuda önerileriniz nelerdir?

Çimento Endüstrisinde süreklilik olduğuna göre bu ısı kaybının geri kazanımının, mutlak ve mutlak yapılmasının önemi kavranmış ve geri dönüşleri uygulanabilir olan ilgili yatırımları sektörün verimlilik esasında elektrik arz güvenliğinin arttırılması, enerji maliyetlerinde azalma, çevresel emisyon değerlerinin olumsuz etkilerinin azalması gibi faydalarının olacağı kaçınılmazdır.

Atık Isıyı Geri Kazanım sistemlerinden üretilen elektrik enerjisinin toplam çimento elektrik enerjisi içerisindeki payı yüzde 2, klinker üretim sürecinde kullanılan elektrik enerjisi içerisindeki payı da yüzde 4 olarak gerçekleşmiştir.

Son yıllarda ‘’Enerji Verimliliği’’ bilincinin artması ile ‘’Atık Isıdan Enerji Geri Kazanımı’’ sistemlerinin sanayide kullanımı önem kazanmış, uygulamalarda çimento elektrik enerjisi tüketiminin yıllık yüzde 20-30’u kadar bir miktarının ulusal enerji ağına geri kazandırılabileceği hesaplanmıştır.

ÜRETİLEN ENERJİYE ALIM GARANTİSİ

Bilindiği gibi 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’da yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretiminde, iç tüketim fazlası elektriğin devlet tarafından belirlenen tarifelerden satın alım garantisi bulunmaktadır. Burada dikkat edilecek olursa, üretilen elektrik enerjisi için; bu tesislerden üretilen elektrik bedelinin devletin belirleyeceği birim fiyat üzerinden hesaplanıp, şebekeden çekilecek elektrik toplam tutarının tamamının ya da bir bölümünün iskonto edilmesi söz konusudur. Kanunun II Sayılı Cetveli içerisinde yer almak üzere Atık Isı Geri Kazanım tesisinin yerli önemli aksamlarının “Katkı İlavesi Yapılacak Tesisler” kapsamında değerlendirilmesi de önem arz etmektedir. TÜRKOTED olarak bu konun da önemi için destek ve takipçi olacağız.

Yasal mevzuatlarda uygun ve makul teşviklerin oluşturulması halinde 900.000 hane hedefinin çok daha üzerine çıkma imkân ve kabiliyeti mevcuttur. Bu alanda sağlanacak kazanımların milli ekonomiye doğrudan katkı yapacağı aşikardır.

ÇÖP GAZINDAN ELEKTRİK ÜRETİM PROJELERİ ARTACAK

– Türkiye’de başta çimento sanayi olmak üzere belediye çöpünden elektrik üretim çalışmalarında bir hareketlilik gözlemleniyor. Örneğin Antalya’da büyük bir tesis kuruluyor. Bu tesislerin artmasını bekliyor musunuz?

Çöp gazından elektrik üretim faaliyetlerini biz de yakından takip ediyoruz ve destekliyoruz. Ülkemizdeki büyükşehir belediyelerinin çoğunluğunda çöpgazı santralleri var ve başarıyla çalışıyor. Üyelerimizden de çöp gazı tesisi kuran ve işleten Türkiye’nin önde gelen şirketleri var. Hatta üyelerimizden Ortadoğu Enerji, yakın zamanda Avrupa’nın en büyük çöp gazından elektrik üretim tesisini devreye aldı (Odayeri katı atık düzenli depolama sahası veŞile-Kömürcüoda Sahası). Çöp gazı tesisleri atık yönetimi ile birlikte emisyon azaltımına katkı sağlamaktadır. Ülkemizde bu konuda umut vaat eden projelerin artarak devam edeceğini düşünüyoruz.

– Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığının azaltılması konusunda gerek atık ısıdan gerekse belediye çöpünden elektrik üretim çalışmalarının etkisi ne derecededir?

Şu an için atık ısıdan ve belediye çöpünden elektrik üretimi, enerjide dışa bağımlılığı azaltacak boyutta değildir fakat ülkemizde artan bilinçlenme ile bu santrallerin sayısının artmasıyla ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarına da ağırlık verilmesiyle dışa bağımlılığın azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

KOJENERASYON TEKNOLOJİSİ YAYGINLAŞMALI

– Başta çimento endüstrisi olmak üzere sanayide kojenerasyon teknolojilerinin kullanımının, doğanın korunmasına yönelik etkilerini anlatır mısınız?

Konvansiyonel termal elektrik üretim sistemlerinde ortalama verim yüzde 40’lar dolayındadır. Kojenerasyon ve trijenerasyon sistemlerinde ise ortalama verim yüzde 75’tir. Elektrik üretimi için yılda 25 milyar metreküp doğalgaz harcıyoruz. Atmosfere salınan karbondioksit konusunda kojenerasyon sistemleri açık ara ile tüm diğer sistemlerden daha avantajlıdır. Kojenerasyon ile enerji üretiminde karbondioksit eşdeğeri emisyon salımı kömürün yüzde 30’u düzeyindedir. Yani basit bir hesaplamayla her 1000 Megawatt kömür santrali atmosfere yılda 10 milyon ton zararlı emisyon salarken her 1000 megawattkojen tesisi atmosfere yılda sadece 3,2 milyonton emisyon salmaktadır.

Turkoted

Artan enerji talebimizi etkin ve verimli bir şekilde karşılayabilmek, enerji ithalat faturamızı ve cari açığımızı azaltabilmek, enerji kaynaklarımızı verimli kullanabilmek ve çevreye daha az sera gazı salınımı yapmak kojenerasyon teknolojilerinin en yaygın şekilde kullanılması ile mümkündür.

AVRUPA’DAKİ TEŞVİKLER TÜRK MODELİYLE UYGULANABİLİR

– Türkiye’de kojenerasyon teknolojilerinin kullanımı konusunda yaşanan sıkıntılar nelerdir? Eleştiri ya da önerileriniz var mı?

Yüksek verimli kojenerasyon tesislerinin kurulması sırasında uyulması gereken yasal mevzuat ve kabul işlemlerinde bürokratik prosesler ağır ve zaman alıcıdır. Ayrıca doğalgazlı sistemlerden tüm teşviklerin kaldırılması kojenerasyon sistemlerini de negatif etkilemiştir. Yüksek verimli kojenerasyon sistemlerine yönelik Avrupa genelinde uygulanan teşviklerin incelenerek Türk modeli bir uygulamaya geçilmesi enerji üretiminde verimlilik ve cari açığın azaltılması alanlarında önemli yararlar sağlayacaktır.

Share.

About Author

Leave A Reply

'