Depolama Tankı Terminallerinin Risk Analizi – IV

0

Ali SarıDOÇ. DR. ALİ SARI 

İstanbul Teknik Üniversitesi, e-posta: asari@itu.edu.tr

DEPOLAMA DEPOSU TESİSLERİNDE POTANSİYEL TEHLİKELER

 Sismik Etki (Deprem)

Türkiye gibi sismik bölgelerde en önemli tehlikelerden biri deprem etkisidir. Deprem etkisi gözönüne alınmamış depolama tesisleri için yapılan her risk analizi eksik veya yanlış olacaktır. Ne yazık ki sismik tehlikeyi göz önüne almayan pek çok risk çalışmalarıyla günümüzde karşılaşmaktayız.

Sismik tehlike, depolama tankları için en önemli doğal tehditler arasındadır. Sismik bir olay ve Şekil 1, Şekil 2 ve Şekil 3’te görüldüğü gibi yangın ve patlama gibi olaylara yol açabilir yani domino etkisine neden olabilir. Daha önceki yazılarda belirtildiği gibi domino etkisinin riske katkısı büyüktür.

Şekil1: 1999 Yılında Kocaeli Depremi Sonrası Tüpraş Rafinerisinin Havadan Görünümü

Şekil1: 1999 Yılında Kocaeli Depremi Sonrası Tüpraş Rafinerisinin Havadan Görünümü

Şekil2: 1999 Yılında Kocaeli Depremi Sonrası Tank Çiftliği Yangınları

Şekil2: 1999 Yılında Kocaeli Depremi Sonrası Tank Çiftliği Yangınları

Şekil 3: 1999 Yılında Kocaeli Depreminden Sonra Yangın Nedeniyle Tank Çiftliğinde çöken Tanklar ve Boru Sistemleri.

Şekil 3: 1999 Yılında Kocaeli Depreminden Sonra Yangın Nedeniyle Tank Çiftliğinde çöken Tanklar ve Boru Sistemleri.

Bölgenin sismik tehlike eğrileri kullanılarak buna göre sismik yükler hesaplanmalıdır. Bu bölgenin sismik tehlike değerleri, çeşitli geri Dönüş periyotları için maximum yer ve spectral ivme değerlerini Ulusal Deprem standartlarından alıp hesaplanır.

Depolama tanklarının depreme karşı davranışını belirlemek için taban kesme, devrilme momentive sloshing etkileri hesaplanmalıdır. Boru tank bağlantıları ve depolama tankı depreme karşı incelenmeli ve depremin oluşturabileceği hasarlardan dolayı olası sızıntı etkisi domino (knock-on) etkisi olarak kabul edilmelidir ve böylece sismik aktivitenin tüm potansiyel sonuçları dikkate alınmalıdır.

Kazık temelli tipik atmosferik (yerüstü) tanklar için, potansiyel deprem hasarlarından önemlileri aşağıda sıralanmıştır:

  • Tank duvarı burkulması (fil ayağı veya diz çökmesi)
  • Çeliğin nihai mukavemetinin ötesinde çekme gerilmeleri nedeniyle kaynaklı dikişlerin kopması
  • Sloshing etkisiyle üst tank duvarının burkulması
  • Kaynak / civata bağlantılarının kopması
  • Tank duvarı veya birbirine geçmeli boruların kopmasına neden olan tank kayması
  • Kazıklı temellerin göçmesi
  • Temel döşemesinin çökmesi

Şekil 4’ten Şekil 9’a kadar, sismik bir olay sırasında depolama tankında meydana gelebilecek farklı türdeki hasar gösterilmektedir.

Şekil 4: 2010 Yılındaki Haiti (7.0 büyüklüğündeki) Depremindeki "Fil ayağı" ve "Fil dizi" Tank Duvarı Burkulmaları.

Şekil 4: 2010 Yılındaki Haiti (7.0 büyüklüğündeki) Depremindeki “Fil ayağı” ve “Fil dizi” Tank Duvarı Burkulmaları.

Şekil5: Sıvı Dolu Tankın Kalifornia'daki Northridge depremi sırasında "fil ayağı" modunda Hasar Görmesi (Berkeley'deki California Üniversitesi'nin izniyle)

Şekil 5: Sıvı Dolu Tankın Kalifornia’daki Northridge depremi sırasında “fil ayağı” modunda Hasar Görmesi (Berkeley’deki California Üniversitesi’nin izniyle)

Şekil 6: Sloshing Etkisiyle 1999 Kocaeli Depremi sırasındaki Üst Tank Duvarının ve Çatısının Hasarı

Şekil 6: Sloshing Etkisiyle 1999 Kocaeli Depremi sırasındaki Üst Tank Duvarının ve Çatısının Hasarı 

Şekil 7: Japonya'daki 1995 Depremi Sırasında Tank ve Temel Bağlantısının Kopması

Şekil 7: Japonya’daki 1995 Depremi Sırasında Tank ve Temel Bağlantısının Kopması 

Şekil 8: San Diego'daki 1992 Landers Depremi Sırasındaki Sloshing Etkisiyle Boru Hattının Ayrılmasına ve Fil Ayağı Burkulmasına Neden Olarak Tankı Yerden Kaldırmıştır.

Şekil 8: San Diego’daki 1992 Landers Depremi Sırasındaki Sloshing Etkisiyle Boru Hattının Ayrılmasına ve Fil Ayağı Burkulmasına Neden Olarak Tankı Yerden Kaldırmıştır.

Tan Terminalleri

Şekil 9: 1999 Kocaeli Depremi Sırasında Sıvı Oksijen Tanklarını Destekleyen Beton Kazıkların Ezilmesi

Şekil 9: 1999 Kocaeli Depremi Sırasında Sıvı Oksijen Tanklarını Destekleyen Beton Kazıkların Ezilmesi

Share.

About Author

Leave A Reply

'