Depremde yangın güvenliği Fay’a emanet

0
Fay Mekanik, deprem sırasında gazın kesilmesini sağlayan vanaların Türkiye’de üretimini yapıyor. Yangın güvenliği alanında önemli bir sigorta işlevi gören şirketin kurucusu İbrahim Çolak da, depremde doğalgaz emniyetini sağlamak için çalıştıklarının altını çiziyor. Kontrol Dünyası Dergisi’nin sorularını cevaplayan Çolak, geçmişte Amerika’dan getirmek zorunda kaldıkları ürünleri bugün Türkiye’de üretip pek çok ülkeye ihraç etmenin gururuna yaşadıklarını belirtiyor. Sektörde denetim eksikliğinden yakınan Çolak, itfaiyenin yangın sistemlerini kontrol etmesini istiyor ve ekliyor: “Bu iş sadece kar amacıyla yapılamaz. Güvenlik cihazı üretiyorsanız mutlaka çalışmalı”

KONTROL DÜNYASI / ÖZEL RÖPORTAJ

Fay MekanikEndüstriyel tesislerde ya da konutlarda deprem olduğu zaman binaların hareketi tesisatlarda gaz kaçağına neden olurken, yangın ve patlama riski en üst seviyeye çıkıyor. Bir anda pek çok yerde meydana gelebilecek yangınların birbirini tetiklemesi de söz konusu. Dolayısıyla depremde yangın güvenliği sadece mevcut yapılar için değil bütün bir şehir açısından önem taşıyor. Güvenliğin sağlanması için öncelikle otomatik gaz kesici cihazlara ihtiyaç duyuluyor. Fay Mekanik bu ihtiyacı karşılayan ürünler geliştirmek amacıyla 2011’de İbrahim Çolak tarafından kurulmuş. Deprem anında otomatik gaz kesici vananın üretimi ile işe başlayan şirket, bugün yüksek kalitede cihazlarla yangın güvenliğinin en büyük sigortası konumunda bulunuyor.

Kontrol Dünyası Dergisi’nin sorularını cevaplayan Fay Mekanik’in kurucusu İbrahim Çolak, deprem esnasında doğalgaz emniyetini sağlamak için çalıştıklarının altını çiziyor. 1999’da Marmara depreminin yaşandığı dönemde kendisinin bu sektörde yer aldığını, o süreçte gaz kesici vanaları Amerika’dan getirdiklerini hatırlatan Çolak, bu ürünlerin artık aynı kalitede Türkiye’de üretilmesinin gururunu yaşıyor. Başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere, Amerika’dan Hindistan’a, Romanya’dan İran’a, İsrail’den Şili’ye kadar pek çok ülkeye ihracat yapan Çolak, geliştirdikleri iki yeni ürünün de müjdesini veriyor. Bunlardan biri, deprem anında asansörlerin kata tamamlanmasını sağlıyor. Diğeri ise fabrikalarda elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren jeneratörleri durduruyor.

Fay Mekanik Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. Genel Müdürü İbrahim Çolak’ın, deprem gibi hayati önem taşıyan bir konuda aktardığı bilgiler ve sorularımıza verdiği cevaplar şöyle:

– Fay Mekanik’in kuruluş sürecini anlatır mısınız? Faaliyet anlarınız ve ürünleriniz nelerdir?

Firmamız 2011 yılının sonunda kuruldu. 2013’te de ortaklık olarak limited şirkete dönüştürdük. O tarihten beri üretime devam ediyoruz. Biz deprem esnasında otomatik gaz kesici vananın üretimini yapıyoruz ve genel anlamda doğalgaz güvenliği için çalışıyoruz.

Biliyorsunuz; deprem olduğu zaman binaların hareketi, sarsıntısı tesisatlarda gaz kaçağına neden olur. Bu gaz kaçakları da bir zaman sonra havayla karışıp zenginleşir ve tutuşması çok kolay hale gelir. Artçı şoklarda oluşan bir kıvılcım binayı tutuşturabilir, yakabilir, patlatabilir. Depremde seri olarak yangınlar meydana gelebilir ve bir şehri yakabilir. Bunun örnekleri Japonya’da, Amerika’da görülmüş. O yüzden depremde gaz güvenliği alınması, önce bu ülkelerde başlamış. Otomatikman gaz kesici cihazların yapılması gerekiyor.

1999 depreminin hemen akabinde 2000’li yıllarda ben o sektörde çalıştım. Amerika’dan cihazlar getirmiştik. Daha sonra zamanla işler gelişti. 2011 yılında da bu firmayı kurdum. Sonra kardeşimle ortaklığımız devam etti.

ORTA ŞİDDETTEKİ BİR DEPREMDE BU VANA DEVREYE GİRER

– Ürettiğiniz vananın devreye girmesi için oluşacak depremin büyüklüğü ne kadardır?

Bunun bilinen şiddetle bir alakası yok. Cihazlar için ivme değerleri ve standartları var. Amerikan standardı ve Türkiye’de de TSE’nin standardı bunu belirliyor. Bu standartlarda farklı farklı ivme değerleri bulunuyor. Türk standardında 4 ivme değeri var. Bu cihaz; o ivme değerleri geldiği zaman mutlaka çalışmalı. Altındaki değerlerde ise kesinlikle çalışmamalı. Çünkü her sarsıntıda gazı kesemezsiniz. Yani o standardın tarif ettiği sarsıntıların ivme değeri var. Amerikalılar bunun 5.3 veya 5.4’e tekabül ettiğini söylüyor. Ama ben çok doğru bulmuyorum. Bunlar farklı farklıdır. Biz Kandilli’deki arkadaşlarla da görüştük, uymuyor. Bunun şiddetle doğrudan bir alakası yok. Ama vatandaşa bir şekilde anlatmanız lazım. O yüzden orta şiddette bir depremde bu vana devreye girer, diyoruz.

Şimdi o ivmelerin bir milige değeri ve bir de frekansı var. Kaç saniyede hangi milige ulaştığı zaman hangi frekansta dalga geliyor, bunlara bakılıyor. 4 frekanslı dalga var. Bunlar standartlarda tarif edilmiş. 4’ünde kapatmalı, 4’ünde kapatmamalı, diyor. Amerikan standardında birazcık değerler farklı. Hem daha yüksek ivmeler veriyor hem de cihaz sağlam kalabilir mi kalamaz mı, onu test et, diyor. Öyle şiddetli sarsıntı oluyor ki, cihaz arıza yapabiliyor. Gazı kapatmayı bırakın, cihaz parçalanabiliyor.

Fay MekanikAMERİKA’YA ÜRÜN YAPIYORUZ

Biz de bu şartlar altında, Amerika’ya ürün yapıyoruz, oradan belgeliyiz. Ürünlerimiz CSA’da test edildi. Türkiye’de de TSE tarafından test edilen ürünlerimiz var. Ayrıca İtalya ve Almanya’da TüvNord’dan CE aldık. Kendi işletmemizde test aletlerimiz var. Onlar da Kandilli’den kalibreli. Rasathane belirli periyotlarda geliyor, bizim cihazlarımızı kendi cihazlarıyla ne kadar uyumlu diye test ediyor.

– Tamamen kendi üretiminiz mi?

Evet, yerli üretim… Üsküdar Küçük Çamlıca’da üretim tesisimiz var. Dışarıda gövdelerini yaptırıyoruz. Kimilerini işletiyoruz, kimilerini kendimiz işliyoruz. Sonra birleştiriyoruz, test ediyoruz. Böyle bir üretim sürecimiz var.

– Deprem vanası dışında yeni geliştirdiğiniz ürünler var mı?

Asansörlerle ilgili bir ürünümüz var. Biliyorsunuz deprem esnasında asansörler çok önemli. İzmit’te, Gölcük’te ölümlerin pek çoğu asansörlerde meydana geldi. İnsanlar deprem olduğu zaman asansörlere hücum ediyor. Sarsıntının şiddetiyle binalar çökünce insanlar asansörler boşluklarında, asansör kabinlerinde kalmış. Yangın yönetmeliği asansörlerde kata tamamlama sistemini şart koşuyor. Deprem olduğu zaman öyle bir cihazınız olmalı ki, asansörü en uygun yerde durduracak, kata tamamlama sistemine komut verecek, o da hareket yönündeki ilk katta duracak, kapılarını açıp insanları mecburi tahliye edecek. Bina oynuyor, asansör sıkışıyor, insanlar oradan çıkamıyor, kapıları kapalı kalıyor. Yönetmelik diyor ki, sarsıntı başlar başlamaz 5 saniye içinde, asansör hangi kata yakınsa orada dursun, kapılarını açsın ve insanlar tahliye olsun. İşte yeni geliştirdiğimiz ürün bunu sağlıyor.

Bir başka ürünümüz daha var. Depremde elektrikler gitmemişse elektrikleri kesiyor. Ayrıca jeneratörü olan firmalar, fabrikalar var, onların jeneratörleri otomatik devreye giriyor; onları kesmeye yarayan mekanik deprem şalteri yaptık.

AMERİKA’DAN GETİRİRDİK, ŞİMDİ BİZ ÜRETİYORUZ

– Endüstri tesislerine yönelik özel ürünleriniz var mı?

Endüstri tesislerinde, bu şalter ve flanşlı deprem vanası kullanılıyor. Biz domestik hatlarda, evlerde dişli ürünleri kullanıyoruz. Ayrıca yüksek binalarda kullanılan 2.5 dan 4 parmağa kadar flanşlı vanalarımızda var. Bunların yanında sanayi için yüksek basınçta çalışan 2.5 parmaktan 8 parmağa kadar vanalarımız da mevcut.

Geçmiş dönemde sanayi için Amerika’dan çok deprem vanası getirdim. Şimdi kendimiz yapıyoruz. Amerika’dan almak yerine Türkiye’de üretip daha uygun fiyata veriyoruz.

– İhracat faaliyetleriniz hakkında bilgi verir misiniz?Daha çok hangi ülkelere hangi ürünleri gönderiyorsunuz?

Büyük ürünlerimizi Amerika’da belgelendiremedik ama CE’miz var, Avrupa Birliği ülkelerine ihraç ediyoruz. Romanya, Bulgaristan, Yunanistan’a büyük çaplardan oldukça fazla gönderdik. İran’a gönderiyoruz, zaman zaman İran’dan gelip alıyorlar. Burada İranlıların temsilcileri de var, onlara veriyoruz. 2,5 parmak, 3 ve 4 parmak deprem vanalarından İran’a çok satıyoruz. Zaman zaman sanayide kullanılması için flanşlı 6 ve 8 parmak vanalardan gönderiyoruz.

– İhracat listenizde kaç ülke var?

Aktif şekilde bayimiz olan Amerika ve İsrail var. Ama Pakistan’a, Bangladeş’e, Hindistan’a ve Endonezya’ya da ihracatımız bulunuyor. Ürünlerimizi Güney Amerika’da Şili’ye gönderdik. Geçtiğimiz günlerde Filipinler’den müşterimiz vardı. Yeni olduğumuz için yurt dışında yavaş yavaş ismimiz duyuluyor. Şu an için bir pazarlama aktivitemiz yok.

Fay Mekanik Genel Müdürü İbrahim Çolak

Fay Mekanik Genel Müdürü İbrahim Çolak

BU İŞ SADECE KAR AMAÇLI YAPILAMAZ

– Endüstri tesisleri için uyarılarınız ya da önerileriniz var mı? Nelere dikkat edilmesi lazım?

Öncelikle, bazı fırınlarda, bazı yoğun gaz kullanımı olan yerlerde mekanik deprem şalteri kullanabilirler. Bazı yerlerde yangından kurtulma açısından, fabrika içerisinde zorunluluklar var. Onlar düz ayak oluyor ve borular bir yere bağlı…Bu tür alanlarda kaçaklar daha fazla olabiliyor. Dolayısıyla elektriklerin anında kesilmesi lazım… Yangın yönetmeliği gereği, kesinlikle deprem sırasında çıkacak yangınlara karşı tedbir almak zorundalar. Bu, gerek elektrikle gerekse gazla alakalı bir güvenlik…

– Sektörde ne gibi sorunlarla karşılaşıyorsunuz?

Bizim bazı rakiplerimiz, cihaz iş görsün diye değil yapmak için yapıyor. Ama bunlar bir zaman sonra ortaya çıkıyor… Hele deprem olduğu zaman bunların gerçek yüzü asıl o zaman ortaya çıkacak. Cihazları çalışmadığı zaman, bunlar davalarla karşı karşıya kalabilirler. Allah göstermesin, eğer bir zararla firmalar karşı karşıya kalırsa, bunları sorumlu tutacaklardır. Yani sırf kar etmek maksadıyla bu işin yapılmaması lazım. Bu, bir güvenlik cihazı ve ürettiğiniz cihaz çalışmalı. Bazı cihazlar var, alıyorsunuz, kuruyorsunuz, sallıyorsunuz sallıyorsunuz, resmen kıyamet kopuyor ama cihaz yine çalışmıyor.

İTFAİYELER YANGIN SİSTEMLERİNİ DENETLEMELİ

Aslında EPDK veya Sanayi Bakanlığı bu tip konularda güvenliğe daha önem vermeli. İtfaiyeler bu konuda aktif olmalı. Yurt dışında bu tip yangın sistemlerinde itfaiyeler cihazların çalışıp çalışmadığını kontrol ederler. Bizde öyle bir şey yok. İtfaiyenin adı var, yangın çıktığı zaman su tutar. Ama öyle olmamalı. İtfaiye,tesisatın bitiminde gelip sistemin çalışıp çalışmadığını kontrol etmeli. Tesisatların çalışma kontrolünü hiç kimse yapmıyor. Takılmış mı takılmış ama cihaz çalışıyor mu; çalışmıyor. Vanalarda çalışma kontrolü, kapatma kontrolü, kaçak kontrolü yok. Biz ürünlerimizi yeri geldiğinde kapatılabilecek şekilde tasarladık.

KÜÇÜK BİR MIKNATISLA PRATİK BİR KONTROL

Bu cihazların kontrolü de çok basit. Bizim küçük bir mıknatısımız var ve mühendislere, gaz dağıtım firmalarına bu mıknatıstan yüzlerce dağıttık. Diyoruz ki, cihazları hatta taktığınız zaman çalışıyor mu çalışmıyor mu, bununla kontrol edin. Cihazın içinde çelik bilye var. Mıknatıs onu çekiyor, hareket ettiriyor ve cihaz çalışıyor. Bu, kontrol açısından önemli bir şey… Adam takıyor cihazı, nasıl kontrol edileceğini bilmiyor. Tutup boruyu sallıyor. Böyle bir şey olabilir mi? Kelepçelediğin boruyu nasıl sallarsın, hatta zarar veriyorsun. Bizim bu mıknatısla pratik çözümlerimiz var.

– Eklemek istediğiniz hususlar var mı?

İki önemli konu var. Birincisi deprem anında taktığınız cihazın sağlam kalması lazım. İkincisi cihazların periyodik kontrollerinin yapılması gerekiyor. Cihazları taktık oldu değil, çalışıyor mu çalışmıyor mu, ona bakılmalı. Rakiplerimizin ürettiği bazı akülü cihazlar var. Onların aküleri bitiyor ve cihazlar çalışmıyor. Bizim ürettiğimiz şalter tamamen mekanik, aküden bağımsız. Ne zaman deprem olur o zaman kapatır. Deprem cihazlarının güvenlik ürünleri olduğu unutulmamalıdır.

Share.

About Author

Leave A Reply

'